Vi har ein roleg morgon i Barcelona før vi etter kvart set kursen mot hamna.

Barcelona har i århundre vore eit knutepunkt for handel og ferdsel i Middelhavet, og det er her vi no tek fatt på reisa austover – gjennom det same havområdet som batt saman vikingar og handelsfolk for tusen år sidan. På Harald Hardråde si tid låg Barcelona i grenselandet mellom kristne og muslimske makter på Den iberiske halvøya. Byen var i praksis sjølvstyrt og voks fram som eit viktig kristent maktsenter nord i det som i dag er Spania.

Utpå dagen går vi om bord i elegante Queen Elizabeth frå Cunard Cruise Line, som skal vere heimen vår dei neste dagane.  Cunard er den klassiske havreisa i moderne form – elegante skip, britisk luksus, foredrag, afternoon tea og ei atmosfære som tek deg tilbake til gullalderen for sjøfart. Her reiser du ikkje berre til ein destinasjon, sjølve reisa er i høgste grad ein stor del av opplevinga.

Når skipet legg frå kai, tek vi til på ei ferd som følgjer dei historiske handelsrutene frå vest mot aust. Om kvelden samlast vi til felles middag.

(F, L, M)

Vi får ein roleg dag til sjøs, der vi kan bli kjende med skipet og reisefølget. Vi seglar nord for Menorca i Ballearane og i løpet av kvelden nærmar vi oss sørspissen av Sardinia. Under Harald Hardråde si tid var Ballearane under muslimsk styre, og muslimane hadde opplevd fleire vikingangrep på det spanske fastlandet. Ordet “madjus” vart brukt av arabiske og muslimske skribentar om nordiske vikingar frå 800- og 900-talet, og skribentane fortel dette om det første angrepet i 844: “Madjus ankom med rundt åtti skip. Man kan si at de så å si fylte havet med mørkerøde fugler (dvs. vikingskipenes mørkerøde seil), på samme måte som de fylte menneskenes hjerter med frykt og beven.”

Det blir to foredrag frå Tore Skeie denne dagen. Her introduserer han historia om Harald Hardråde – ein av dei mest dramatiske skikkelsane i norrøn historie. Vi følgjer han frå ungdommen i Noreg, via nederlaget på Stiklestad i 1030, og vidare på flukt austover. Dette er starten på ei livsreise som skulle føre han gjennom halve verda – og som vi no skal følgje steg for steg.

(F, L, M)

Tidleg om morgonen siglar vi gjennom Messinastredet, det smale sundet mellom Sicilia og det italienske fastlandet. Her har skip passert sidan antikken, og i gresk mytologi heldt både Skylla og Kharybdis til her.

Når vi kjem til Messina, ligg Sicilia framfor oss – ei øy som gjennom historia har vore ein smeltedigel av kulturar: gresk, romersk, arabisk og normannisk. På Harald Hardråde si tid var dette eit område prega av konflikt og maktkamp, og eit viktig bindeledd mellom aust og vest. Som Tore Skeie skriv i boka si, var det fleire slag her medan Harald Håråde var i den bysantiske hæren.

På slutten av 1000-talet hadde normannarane bygd opp eit mektig rike i Sør-Italia og på Sicilia. Desse normannarane var etterkomarar av nordiske vikingar som hadde slått seg ned i Normandie i Frankrike rundt år 900. Over generasjonar vart dei fransktalande kristne riddarar, men dei hadde framleis ry som aggressive krigarar og eventyrarar. Mange samtidige i Middelhavet såg på dei som nærast ustanselege erobrarar.

For dei som ønskjer det, finst det fleire utflukter i land som er arrangerte av cruiserederiet, medan andre kanskje vil oppleve Messina i eige tempo. Byen har fleire gongar blitt øydelagd av jordskjelv, men har alltid reist seg att, eit vitnemål om kor viktig denne hamna har vore.

(F, L, M)

Vi har ein ny dag til sjøs, medan vi siglar vidare austover. Første etappe går mot vest over det joniske havet mot dei joniske øyane på gresk side. For tusen år sidan kom ein stor hær same vegen. I 1081 samla leiaren for normannarane, Robert Guiscard, ein enorm invasjonsstyrke i Sør-Italia. Samtidige kronikørar omtalar fleire hundre skip og kanskje 15–30 000 mann, normanniske riddarar, infanteri, leigesoldatar og sjøfolk. Dette var heilt klart ei av dei største invasjonsstyrkane i Middelhavet på denne tida.

Første store mål for hærstyrken var Korfu. Øya låg strategisk ved innløpet til Adriaterhavet og var heilt avgjerande for kontrollen over sjøvegen mellom Italia og Balkan. Normannarane tok kontroll over delar av øya og brukte henne som base for vidare operasjonar mot det bysantinske fastlandet.

I dagens foredrag frå Tore Skeie følgjer vi Harald vidare på reisa hans, og tida hans i Middelhavet.

(F, L, M)

Vi kjem til Pireus, hamnebyen til Athen.

Her står vi i eit landskap der fleire historiske lag møtest: den antikke greske arven, romartida og det bysantinske riket som Harald Hardråde seinare skulle tene. Pireus og Athen var ein naturleg stopp for mykje av ferdsla austover mot Konstantinopel.

På ein av marmorløvene som stod ved hamna i Pireus utanfor Athen, vart det rissa inn runer av nordiske væringar på 1000-talet. Denne såkalla “Pireusløva” er eitt av dei mest interessante spora etter nordbuar i Middelhavet. Runene vart truleg rissa av skandinaviske soldatar i bysantinsk teneste omtrent på Harald Hardråde si tid. Nokre forskarar meiner til og med at menn frå Harald sine styrkar kan ha vore involverte. Løva står i dag i Arsenale di Venezia etter at venetianarane tok henne som krigsbytte på 1600-talet.

Denne dagen kan ein velje sjølv kva ein vil gjere i land. Ein kan bli med på utflukt til Athen og oppleve Akropolis og dei klassiske minnesmerka, eller bli verande i Pireus og ta inn atmosfæren i ein av Middelhavets viktigaste hamnebyar.

(F, L, M)

Vi seglar først nordover i Egearhavet forbi dei greske øyane Skiros, Lesbos og Limnos. Om ettermiddagen kjem vi gjennom Dardanellane, det tronge sundet som bind saman Egearhavet og Marmarahavet. Dette er ei av dei viktigaste strategiske skipsleidene i verda, og har vore det i fleire tusen år. Den som kontrollerte Dardanellane og Bosporos, kontrollerte mykje av trafikken mellom Middelhavet og Svartehavet.

For mange vikingar var dette den siste etappen før dei nådde Miklagard. Når vi står på dekk og ser landskapet gli forbi, kan vi sjå for oss korleis det føltes for dei første gong dei kom til storbyen.

(F, L, M)

Tidleg om morgonen kjem vi fram til Istanbul – byen Harald Hardråde kjende som Miklagard.

Dette var på 1000-talet verdas rikaste og mektigaste by, hovudstad i det bysantinske riket. Her gjekk Harald inn i keisarens livgarde, væringgarden, og gjorde karriere som krigar og leiar.

Vi får høve til å oppleve byen, anten på eiga hand eller gjennom organiserte utflukter. Her finst nokre av dei mest imponerande bygningane i verda, og eit byliv som framleis ber preg av historia som verdssentrum. Dei som vil, kan melde seg på utflukter til stader som framleis har spor etter vikingane si tid i byen, eller samfunnet på den tida. Meir informasjon om utfluktene kjem seinare. Hagia Sofia, Topkapipalasset, Hippodromen, Bymurane og Basilikasisternen er noko alle bør få med seg som er interesserte i norrøn historie i Istanbul. Det mest kjende norrøne sporet er runene i Hagia Sofia. Oppe i galleriet i den enorme kyrkja finst ei innrissing som truleg vart laga av ein nordisk væring på 1000-talet. Det er tre kjende rune-rissingar her, og den mest kjende teksten er berre eitt namn: “Halfdan”. Det er altså sannsynlegvis ein skandinavisk soldat som har rissa namnet sitt inn i marmoren medan han tente keisaren i Konstantinopel.

(F, L, M)

Dette er dagen der vi rundar av historia om Harald Hardråde. Frå ein ung krigar på flukt til ein mann med rikdom, erfaring og makt , klar til å vende heim og forme norsk historie.

Bussen hentar oss ved cruisebåten om formiddagen, og tek oss ut til flyplassen. Ei reise full av inntrykk og mykje historie er over, og det er på tide å ta farvel med kvarandre. Fly tilbake til Norge.

(F)