Vi reiser frå Oslo og Bergen til Kraków. På flyplassen blir vi tekne imot av ein norsktalande guide, som gir oss ein første introduksjon til byen på vegen inn mot sentrum.
Vi sjekkar inn på hotellet vårt, som ligg berre ein kort spasertur frå gamlebyen. Resten av ettermiddagen er fri til å finne seg til rette og ta dei første stega ut i Kraków.
Det er ikkje langt til Rynek Główny, hjartet av gamlebyen og eitt av dei største mellomaldertorga i Europa. Dette torget er omkransa av historiske bygningar, kafear og restaurantar, og midt på plassen ligg den gamle handelshallen Sukiennice og dei karakteristiske tårna på Mariakyrkja som eitt av dei mest kjende landemerka i byen.
Om kvelden samlast vi på hotellet til det første foredraget med Erika Fatland. Her får vi ei innføring i tematikken som skal følgje oss gjennom dagane i Kraków, før vi går til felles velkomstmiddag.
(M)
Etter frukost samlast vi til eit nytt foredrag med Erika, før vi går ut for å bli betre kjende med byen.
Saman med guiden vår utforskar vi gamlebyen til fots. I fleire hundre år var Kraków sete for dei polske kongane, og byen ber framleis preg av rolla som politisk, kulturelt og religiøst sentrum. Mellomalder, renessanse og barokk ligg lag på lag i gatene rundt det store torget.
Vi går gjennom det grøne parkområdet Planty, som omkransar gamlebyen der bymurane ein gong stod, og ser blant anna Floriansporten og restane av dei gamle festningsverka.
Eitt av høgdepunkta er Mariakyrkja ved Rynek Główny. Inne i kyrkja finn vi den praktfulle altertavla i tre, skoren av Veit Stoss på slutten av 1400-talet. Frå kyrkjetårnet blir trompetsignalet hejnał spelt kvar heile time, ein tradisjon som har blitt eitt av dei sterkaste symbola på Kraków.
Etter byvandringa et vi felles lunsj i gamlebyen.
Resten av dagen disponerer vi på eiga hand. Den som ønskjer det, kan rusle vidare mot Wawel, den historiske borghøgda ved elva Wisła med kongeslottet og domkyrkja. Kunstinteresserte kan også besøke Czartoryski-museet, der Leonardo da Vincis berømte Dama med røyskatt er blant dei største skattane.
Kvelden er fri til eigne opplevingar i Kraków.
(F, L)
Denne dagen skal vi sjå fleire sider av Kraków og knyte historia tettare saman med dei store politiske endringane som har forma denne delen av Europa.
Vi startar dagen med foredrag på hotellet, før bussen tek oss austover til Nowa Huta. Bydelen vart grunnlagd i 1949 som ein sosialistisk mønsterby for arbeidarane ved det enorme stålverket som seinare fekk namn etter Lenin.
Her skulle det nye sosialistiske samfunnet byggast frå grunnen av. Breie boulevardar, monumentale bygningar og store plassar vart planlagde som ein tydeleg kontrast til det gamle, borgarlege og katolske Kraków.
Historia tok likevel ei anna retning enn styresmaktene hadde sett føre seg. Innbyggjarane kjempa lenge for retten til å byggje ei kyrkje, og på 1980-talet vart stålverket og arbeidarane i Nowa Huta ein viktig del av Solidaritet-rørsla og motstanden mot det kommunistiske regimet.
Etter ei kort vandring i bydelen et vi felles lunsj før vi returnerer til sentrum.
Seinare på ettermiddagen går turen til Kazimierz, det historiske jødiske kvarteret i Kraków. Her besøkjer vi Galicia Jewish Museum, som gjennom fotografi og dokumentasjon fortel historia om det jødiske livet i det tidlegare Galicia. Framleis finst spora etter eit samfunn som nesten vart utsletta under Holocaust.
Etter omvisinga samlast vi til eit nytt foredrag med Erika.
Deretter møter vi representantar for det ukrainske miljøet i Kraków. Gjennom deira eigne historier får vi høyre om korleis krigen har påverka livet til ukrainarar som har funne ein ny kvardag i Polen og om banda mellom dei to nabolanda. Dette blir eit møte med menneske som står midt i historia som Erika har skrive om gjennom reisene sine i Ukraina.
Omvisinga på museet og møtet med det ukrainske miljøet går føre seg på engelsk.
Kazimierz er i dag også eitt av dei mest levande områda i Kraków med historiske gater, små restaurantar, kafear og eit rikt kulturliv. Her avsluttar vi dagen med felles middag før vi returnerer til hotellet.
(F, L, M)
Etter frukost har vi litt tid på eiga hand til ein siste spasertur, ein kaffikopp eller dei siste innkjøpa i Kraków.
Deretter samlast vi på hotellet og tek bussen til flyplassen for heimreise til Noreg, etter fire dagar med historie, litteratur og møte som har gitt oss nye perspektiv både på Kraków og på Ukraina.
(F)